ABD’nin yaşam maliyeti en yüksek metropollerinden biri olan San Francisco’da belediye yönetimi, hızla artan konut ve eğitim giderleri karşısında orta sınıf ailelerin şehirden göç etmesini önlemek amacıyla San Francisco çocuk bakım desteği programının gelir üst sınırını yıllık 325 bin dolara yükseltti. The New York Times tarafından paylaşılan verilere göre, şehirdeki yapay zeka sektörü kaynaklı fiyat artışları nedeniyle yıllık 235 bin dolara kadar kazanan dört kişilik ailelere tamamen ücretsiz, 325 bin dolara kadar gelir elde eden hanelere ise yüzde 50 indirimli kreş ve anaokulu imkanı sağlanıyor.
İçindekiler
Yapay Zeka Sektörü ve San Francisco Çocuk Bakım Desteği Programı
Amerika Birleşik Devletleri genelinde kişi başına düşen çocuk sayısının en düşük olduğu şehir konumundaki San Francisco, son bir yılda yapay zeka şirketlerinin yarattığı yeni ekonomik dalgayla birlikte ciddi bir satın alma gücü krizi yaşıyor. Teknoloji sektöründe ödenen yüksek maaşlar şehirdeki mal ve hizmet fiyatlarını yukarı çekerken, teknoloji dışı sektörlerde çalışan uzmanlar temel giderlerini karşılamakta zorlanıyor. Belediye yönetimi, 325 bin dolarlık yıllık gelirin ABD medyan hane halkı gelirinin 3,5 katından fazla olmasına rağmen şehir şartlarında orta sınıf standartlarına denk geldiğini belirtiyor.
Yürürlüğe giren yeni gelir kriterleri kapsamında, dört kişilik bir ailenin yıllık brüt kazancı 235 bin doların altındaysa çocuklarının okul öncesi eğitim masraflarının tamamı belediye tarafından karşılanıyor. Yıllık geliri 235 bin dolar ile 325 bin dolar arasında bulunan aileler ise kreş faturalarının yarısını ödüyor. ABD ekonomisi içerisinde nadir görülen bu yüksek gelir eşikli San Francisco çocuk bakım desteği modeli, belediyenin genç nüfusu şehir sınırları içinde tutma çabasının merkezinde yer alıyor.
Programdan yararlananlar arasında yalnızca kamu görevlileri ve sağlık çalışanları değil, doğrudan teknoloji ve yapay zeka ekosisteminde çalışan beyaz yakalı aileler de bulunuyor. Belediye Meclisi’nde yasama danışmanı olarak görev yapan Emma Hare ve robotik alanında faaliyet gösteren bir yapay zeka girişiminde çalışan eşi, yıllık 300 bin doları aşan gelirlerine rağmen çocuklarının kreş masrafları için yüzde 50 oranında belediye desteğinden faydalanıyor.
San Francisco’da konut kiralarının son bir yılda yüzde 26 artması üzerine belediye, çocuklu ailelere yönelik gelir destek sınırını 325 bin dolara çıkardı.
Kira Acil Durumu ve 2 Milyon Doları Aşan Konut Fiyatları
Eğitim sübvansiyonlarının bu denli yüksek gelir gruplarına kadar genişletilmesinin arkasında, şehirdeki barınma maliyetlerinin ulaştığı rekor seviyeler yatıyor. Apartment List tarafından yayımlanan güncel konut piyasası verilerine göre, San Francisco’da kiralar son bir yıl içinde yüzde 26 oranında artış gösterdi. Yaşanan bu sert yükseliş, Belediye Başkanı Daniel Lurie’nin şehir genelinde resmi olarak kira acil durumu ilan etmesine yol açtı.
Güncel piyasa rakamları, şehirdeki iki yatak odalı standart bir dairenin medyan kira bedelinin aylık 4 bin 640 dolara ulaştığını ortaya koyuyor. Konut satın almak isteyen aileler için ise tablo daha ağır bir mali yük barındırıyor; şehirdeki müstakil bir evin medyan satış fiyatı 2 milyon dolar sınırını aşmış durumda. Emlak uzmanları, bu bütçeyle dahi çoğu zaman tadilat gerektiren küçük metrekareli yapıların bulunabildiğine dikkat çekiyor.
Barınma giderlerinin aile bütçelerinin büyük bölümünü eritmesi, kreş ve anaokulu ücretlerini karşılanamaz bir noktaya taşıyor. Uygulanan San Francisco çocuk bakım desteği sayesinde aileler, çocuk başına yıllık 36 bin dolara varan eğitim masrafından tasarruf ederek konut kredisi veya kira ödemelerini sürdürebilme imkanı buluyor.
Sağlık ve Kamu Çalışanlarının Aylık Bütçe Mücadelesi
Belediyede terapist olarak görev yapan 36 yaşındaki John Marman ile 39 yaşındaki çocuk hemşiresi eşi Natsumi Makiyama’nın bütçe tablosu, şehirdeki geçim koşullarını somut verilerle yansıtıyor. Pandemi sonrası dönemde, yapay zeka yükselişi henüz başlamadan önce şehrin batı yakasında 1,3 milyon dolara yaklaşık 110 metrekarelik bir ev satın alan çift, yıllık toplamda 235 bin doların hemen altında gelir elde ediyor. ABD’nin pek çok eyaletinde üst orta sınıf sayılacak bu gelire rağmen çift, dört yaşındaki kızları için sağlanan ücretsiz anaokulu hakkı olmasa şehirde kalamayacaklarını ifade ediyor.
Ailenin sabit gider kalemleri incelendiğinde, her ay yalnızca konut kredisi (mortgage) için 6 bin 400 dolar ödendiği görülüyor. İş yerlerine toplu taşımayla ulaşım imkanı bulunmadığı için kullandıkları iki aracın kredi taksitleri, sigorta ve yakıt masrafları aylık 2 bin 200 doları bulurken, telefon ve ev interneti faturaları 300 dolar tutuyor. Haftalık mutfak alışverişi için 150 doların üzerinde harcama yapan aile, indirim kuponlarını takip ederek ve farklı marketlerdeki kampanyaları karşılaştırarak bütçesini dengelemeye çalışıyor.
Marman, dışarıdan hiçbir maddi destek, kira kontrolü veya aile mirası olmadan San Francisco’ya yeni taşınacak dört kişilik bir ailenin standart bir orta sınıf yaşamı sürdürebilmesi için yıllık yaklaşık 500 bin dolar kazanması gerektiğini belirtiyor. Sağlanan San Francisco çocuk bakım desteği, beş kuşaktır şehirde yaşayan bu gibi ailelerin temel kamu hizmetlerinden kopmadan mesleklerini sürdürmesine olanak tanıyor.
San Francisco Çocuk Bakım Desteği Nasıl Finanse Ediliyor?
Belediyenin yürüttüğü bu geniş kapsamlı sübvansiyon programı, 2018 yılında seçmenlerin onayıyla yürürlüğe giren ticari brüt gelir vergisi fonundan karşılanıyor. Şehir yönetimi, programın sürdürülebilirliğini sağlamak, eğitimcilerin maaşlarını iyileştirmek ve tesislerin fiziki altyapısını güçlendirmek amacıyla yılda toplam 238 milyon dolar bütçe ayırıyor. Bu kaynağın önemli bir kısmı, önceki yıllarda vergi fonunda biriken ve kullanılmayan rezervlerden aktarılıyor.
Sistemin işleyişi tamamen dijital ve kurumsal denetime dayalı bir yapıda yürütülüyor. Aileler internet üzerinden gelir belgeleriyle başvuru yapıyor ve onay sürecinin ardından belediye, eğitim ücretini doğrudan anlaşmalı kreş veya anaokuluna ödüyor. Kurallar gereği San Francisco çocuk bakım desteği fonları bireysel bebek bakıcıları veya özel dadılar için kullanılamıyor. Halihazırda şehir genelindeki 550’den fazla özel okul öncesi eğitim merkezi ve ev tipi gündüz bakımevinde kayıtlı 9 bin 300’ü aşkın çocuk bu programdan yararlanıyor.
Belediye Başkanı Daniel Lurie’nin Orta Sınıf Stratejisi
San Francisco Belediye Başkanı Daniel Lurie, yıllık 325 bin dolar gelir sınırına kadar uzanan yüzde 50 indirim uygulamasının şehrin ekonomik ve sosyal dokusunu korumak için zorunlu bir adım olduğunu vurguluyor. Şehrin yaşamak ve çalışmak için olağanüstü derecede pahalı bir yer haline geldiğini kabul eden Lurie, orta sınıf ailelerin banliyölere veya başka eyaletlere taşınmasını engellemek istediklerini kaydediyor.
Belediye yönetimine göre bir metropolün ayakta kalabilmesi için hemşirelere, terapistlere, polis memurlarına, itfaiyecilere, öğretmenlere ve otobüs şoförlerine ihtiyacı bulunuyor. Uygulanan San Francisco çocuk bakım desteği politikası, yüksek teknoloji gelirleriyle rekabet edemeyen ancak şehrin günlük işleyişini sırtlayan bu meslek gruplarının San Francisco’da kök salmasını hedefliyor. Önümüzdeki dönemde San Francisco çocuk bakım desteği bütçesinin daha fazla aileyi kapsayacak şekilde genişletilmesi planlanıyor.