Trump, Asya Turunda Çin ve Rusya Liderleriyle Görüşmeye Hazırlanıyor
ABD Başkanı Donald Trump, ülke içinde yaşanan geniş çaplı teknik kesintiler ve ara seçim sonuçlarının ardından üç günlük Asya turu programına Filipinler’in başkenti Manila’da başladı. Salı günü Ninoy Aquino Uluslararası Havalimanı’na inen Trump, Güneydoğu Asya Ülkeleri Birliği (ASEAN) zirvesi ve ikili temaslarının ardından çarşamba günü Çin’in Şenzen kentine geçti.
Washington’da Federal Havacılık İdaresi (FAA), Microsoft, JPMorgan Chase ve Ulusal Güvenlik Ajansı (NSA) ağlarında yaşanan kesintiler kamuoyunda tartışma yaratırken Trump, Manila’da gazetecilerin sorularını yanıtladı. Başkan Trump, yaşanan aksaklıkları küçümseyerek “Hayat böyle” ifadesini kullandı ve büyük güçlerde bu tür durumların yaşanabileceğini belirtti.
İçindekiler
Asya Turu Manila’da ASEAN ve Quad Zirveleriyle Başladı
Manila, Trump’ın partisinin ara seçimlerde yaşadığı sandalye kayıplarının ardından gerçekleştirdiği ilk yurt dışı durağı oldu. AP ve PBS NewsHour tarafından aktarılan bilgilere göre Trump, 49. ASEAN Zirvesi kapsamında düzenlenen gala yemeğine onur konuğu olarak katıldı.
Trump, Filipinler’deki ilk gününde ABD, Avustralya, Hindistan ve Japonya’dan oluşan Quad (Dörtlü Güvenlik Diyaloğu) liderleriyle de bir araya geldi. Göreve dönüşünden bu yana ilk kez Quad liderleriyle buluşan Trump, deniz devriye uçaklarıyla ortak tatbikat yapılacağını ve yapay zeka gelişimini hızlandıracak bir program başlatılacağını duyurdu.
Çarşamba günü Malacañang Başkanlık Sarayı’nda Filipinler Devlet Başkanı Ferdinand Marcos Jr. ile görüşen Trump, iki ülke arasındaki ittifakın Pasifik’teki en köklü ortaklıklardan biri olduğunu vurguladı. Trump ayrıca, yıllar öncesine dayanan tanışıklığı bulunan 97 yaşındaki eski First Lady Imelda Marcos ile de sarayda kısa bir görüşme gerçekleştirdi.
ABD’deki Teknik Aksaklıklar ve İç Gündem Tartışmaları
Başkan’ın Asya turu sürerken ABD içindeki dijital altyapı sorunları Beyaz Saray’ı savunma pozisyonuna itti. Geçtiğimiz günlerde FAA’nın iletişim ağındaki arıza nedeniyle ülke genelinde uçuşların durdurulması, Microsoft ve Apple servislerindeki kesintiler ile JPMorgan Chase ve NSA ağlarındaki sorunlar dikkat çekti.
Oregon Public Broadcasting (OPB) haberine göre Trump, Manila’da bu kesintilere ilişkin sorular üzerine “Sorun yok” ve “Büyük, güçlü ve parası olan bir ülke olduğunuzda böyle şeyler olur” değerlendirmesinde bulundu. Buna karşın Dışişleri Bakanı Marco Rubio, çarşamba sabahı yaptığı açıklamada kesintilerin dış aktörlerle veya siber saldırganlarla bağlantılı olduğuna dair “sıfır” kanıt bulunduğunu söyledi.
Rubio, tespit edilen güvenlik açıklarını kapatmak için yapılan hızlı yazılım güncellemelerinin kısa süreli aksaklıklara yol açabildiğini ifade etti. Öte yandan, çip üreticisi Nvidia’nın eski CEO’su Jensen Huang’ın Çinli bir ajan olduğu iddia edilen bir kişiyle ilişkisi nedeniyle görevinden ayrılması da ABD dış politika ve teknoloji gündeminin sıcak başlıkları arasında yer aldı.
Asya Turu Çin’de Şi Cinping ve Putin Görüşmesiyle Sürüyor
Manila temaslarını tamamlayan Trump, çarşamba günü Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) zirvesi için Çin’in teknoloji merkezi Şenzen’e ulaştı. CBS News’in bildirdiğine göre Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, Trump’ı Şenzen Bao’an Uluslararası Havalimanı’nda kırmızı halıyla karşıladı.
Ziyaretin en kritik ayağını, perşembe günü Trump, Şi Cinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin arasında gerçekleşmesi planlanan üçlü zirve oluşturuyor. Üç liderin ilk kez aynı masada oturacağı zirvede nükleer silahların yayılmasının önlenmesi, Ukrayna’daki savaş ve İran geriliminin ele alınması bekleniyor.
Dış İlişkiler Konseyi (CFR) analizlerinde, Trump’ın Çin ile nadir toprak elementleri ve ticaret ateşkesini uzatmayı hedeflediği ancak yeni Kongre dengeleri nedeniyle somut diplomatik kazanımların sınırlı kalabileceği belirtiliyor. Trump ayrıca Kuzey Kore lideri Kim Jong Un ile olası bir görüşmeye açık olduğunu ifade etse de Rubio perşembe günü için planlanmış bir randevu bulunmadığını kaydetti.
Ticaret Anlaşmaları, Yapay Zeka ve Bölgesel Tepkiler
Ekonomik diplomasi başlığında Trump, Manila’da Tayland ile ABD tarım ürünlerinin alımını ve gümrük tarifelerinin kaldırılmasını öngören bir ortak ticaret bildirisi imzaladı. Beyaz Saray, Tayland’ın 2,6 milyar dolarlık ABD tarım ürünü satın alacağını açıklarken Filipinler ile de enerji ve tarım odaklı yeni bir ticaret anlaşmasına varıldığı duyuruldu.
Ancak ziyaret bölgede protestolarla da karşılandı. Manila merkezinde toplanan yaklaşık 1.500 sol görüşlü gösterici, ABD’nin bölgedeki askeri ve teknolojik varlığına ile “Pax Silica” yapay zeka girişimine karşı pankartlar açtı. Filipinler makamları, zirve güvenliğini sağlamak amacıyla 23 bine yakın polis ve güvenlik personelini görevlendirdi.
The Guardian’ın değerlendirmesine göre Trump’ın Asya turu, içerideki siyasi ve teknolojik krizlerden uzaklaşarak küresel liderlik imajını tazeleme çabası taşısa da hem bölgesel müttefikler hem de Washington’daki eleştirmenler zirvelerin somut sonuçlarını yakından izliyor.
