Tepkiler Üzerine ABD Ordusu, Iowa’daki Zehirli Mühimmatı İmha Etme Planını Erteledi
ABD Ordusu, Iowa eyaletinin güneydoğusundaki bir mühimmat tesisinde bulunan yaklaşık beş ton ağırlığındaki zehirli mühimmat stoğunu kontrollü patlamayla imha etme planını gelen yoğun tepkiler üzerine erteledi. Cuma günü yapılması öngörülen imha işleminin pazartesi gününe kaydırılmasının ardından federal temyiz mahkemesi de Çevre Koruma Ajansı (EPA) tarafından verilen acil durum iznini geçici olarak askıya aldı.
Middletown kasabasındaki Iowa Ordu Mühimmat Fabrikası’nda depolanan ve zamanla bozunarak kararsız hale gelen kurşun azit maddesinin havaya kurşun tozu yayabileceği endişesi, hem Iowa hem de komşu Illinois eyaletindeki yetkilileri ve bölge halkını harekete geçirdi. Tartışma, askeri güvenliğin yanı sıra halk sağlığı ve çevre koruma standartlarının nasıl dengeleneceği sorusunu gündeme taşıdı.
İçindekiler

Zehirli Mühimmat İmhası Neden Ertelendi?
Süreç, bu yılın başlarında Iowa Ordu Mühimmat Fabrikası’nda yapılan denetimler sırasında mühimmat üretiminde kullanılan kurşun azit dolu 68 varilin bozunmaya ve kristalleşmeye başladığının tespit edilmesiyle başladı. Yetkililer, bu kimyasal değişimin varilleri son derece kararsız ve tehlikeli bir duruma getirdiğini belirterek acil bir imha planı hazırladı.
Ordu, mühimmat kimyası, mühendislik ve çevre güvenliği uzmanlarından oluşan bir heyetin hazırladığı plan doğrultusunda EPA’dan 13 Kasım 2026 ile 11 Şubat 2027 tarihleri arasında geçerli bir acil durum izni aldı. Associated Press tarafından aktarılan bilgilere göre ordu yetkilileri, ekim ayında Middletown’da bir halk bilgilendirme toplantısı düzenlese de yaklaşık 160 kilometre uzaklıktaki çevre yerleşimler riskten ancak pazar günü yayımlanan duyuruyla haberdar oldu.
Artan kamuoyu tepkisi üzerine Ordu Sekreter Vekili Adam Telle, cuma günü yapılması planlanan patlatmanın pazartesi gününe ertelendiğini açıkladı. Telle, hava sıcaklıklarında beklenen düşüşün bu zehirli mühimmat stoğunu daha da kararsız hale getirme riski taşıdığını vurgulayarak imhanın hava koşulları elverdiği en son ana kadar bekletileceğini ifade etti.
Kurşun Azit Maddesinin Oluşturduğu Sağlık ve Çevre Riski
Yaklaşık beş tonluk patlayıcı maddenin açık alanda imha edilmesi halinde ortaya çıkabilecek kurşun buharı ve partikül bulutu, çevre uzmanlarının en büyük endişe kaynağını oluşturuyor. CNN haberinde görüşlerine yer verilen çevre hukuku örgütü Earthjustice kıdemli avukatı Thien Chau, mevcut izindeki temizlik şartlarının olası zararın boyutunu karşılamakta yetersiz kaldığını savundu.
Uzmanlar, patlama sonucu oluşacak duman ve toz bulutunun ne kadar uzağa sürükleneceğinin tam olarak öngörülemediğine dikkat çekiyor. Özellikle bölgedeki tarım arazilerinin, meraların, çocuk oyun alanlarının ve hemen yakından geçen Mississippi Nehri dahil olmak üzere su kaynaklarının kurşun tozuyla kirlenme ihtimali ciddi bir halk sağlığı riski olarak değerlendiriliyor.
Iowa Tarım ve Arazi Yönetimi Bakanlığı da hayvancılık, gıda ve yem güvenliği üzerindeki olası etkileri netleştirmek için ordudan ek teknik veri talep ettiğini duyurdu. Yetkililer, bu tür bir zehirli mühimmat imhasının ardından toprak ve su numunelerinin uzun süre izlenmesi gerektiğini belirtiyor.
Zehirli Mühimmat Patlatmasına Yönelik Mahkeme Kararı
Çevre kuruluşlarının perşembe günü açtığı acil dava üzerine PBS NewsHour tarafından bildirilen gelişmede, ABD 8. Bölge Temyiz Mahkemesi müdahalede bulundu. Mahkeme, davayı esastan inceleyene kadar EPA’nın verdiği acil durum patlatma iznini geçici olarak durdurdu.
Bu karar, ordunun pazartesi günü gerçekleştirmeyi planladığı imha işlemini belirsiz bir tarihe ötelemiş oldu. Davayı açan gruplar arasında yer alan Sierra Club’ın hukuk temsilcisi Wally Taylor, zehirli mühimmat patlatmasının yalnızca ertelenmesini değil tamamen iptal edilmesini talep ettiklerini belirterek hava kalitesini ve insan sağlığını tehlikeye atmayan yöntemlerin tercih edilmesi gerektiğini söyledi.
Öte yandan ABD Ordusu, EPA ve Federal Sağlık ve İnsani Hizmetler Bakanlığı cuma günü ortak bir açıklama yayımlayarak mart ayından bu yana süreç üzerinde titizlikle çalıştıklarını bildirdi. Kurumlar, halk sağlığına yönelik riskleri en aza indirmek için en üst düzeyde önlemlerin hazırlandığını savundu.
Bölge Halkının ve Eyalet Yetkililerinin Tepkisi
Yaklaşık 400 kişinin yaşadığı Middletown kasabasının yanı sıra Burlington ve nehrin karşı kıyısındaki Illinois eyaletinde yaşayan binlerce kişi, bilgilendirmenin son anda yapılmasına tepki gösterdi. CBS News Chicago tarafından aktarılan bilgilere göre Illinois Valisi JB Pritzker ile aralarında Senatörler Dick Durbin ve Tammy Duckworth’un da bulunduğu iki partili bir kongre heyeti, Pentagon ve EPA’ya ortak bir mektup gönderdi.
Siyasi temsilciler mektupta, kararsız maddelerin yarattığı acil tehlikenin farkında olduklarını ancak kurşun kirliliğinin bölge geneline yayılma riskine karşı daha güvenli alternatiflerin araştırılması gerektiğini vurguladı. ABD gündemi içinde geniş yankı uyandıran olayda yerel yönetimler de şeffaf iletişim talep etti.
Alternatif İmha Yöntemleri Neden Reddedildi?
Ordu ve EPA belgelerinde, varillerin başka bir tesise taşınması ya da içindeki kimyasalların başka maddelerle nötralize edilmesi gibi seçeneklerin masaya yatırıldığı görülüyor. Ancak askeri uzmanlar, kristalleşmiş kurşun azit varillerine elle müdahale etmenin veya onları taşımanın personel ve çevredekiler için ölümcül bir kaza riski doğurduğunu savunuyor.
Yetkililer ayrıca hiçbir işlem yapılmadan beklenmesinin de soğuk havayla birlikte ani ve kontrolsüz bir patlamaya yol açabileceği uyarısında bulunuyor. Şimdi gözler, federal temyiz mahkemesinin önümüzdeki günlerde vereceği nihai karara ve zehirli mühimmat stoğunun nasıl güvenli biçimde bertaraf edileceğine çevrilmiş durumda.
