Modern Çağın Karanlık Yüzü: ABD’de Çocuklar Yasal Olarak Evlendiriliyor
Dünyanın dört bir yanına insan hakları ve çocuk koruma standartları konusunda telkinlerde bulunan Amerika Birleşik Devletleri kendi topraklarında utanç verici bir yasal gerçekle yüzleşiyor; ülkede çocuk evliliği hâlâ 32 eyalette yasal olarak sürdürülüyor. Pulitzer ödüllü kıdemli The New York Times köşe yazarı Nicholas Kristof tarafından kaleme alınan sarsıcı araştırma, modern Amerika’da binlerce reşit olmayan çocuğun ebeveyn rızası ve yargıç onayı kılıfı altında yasal olarak evlendirildiğini ve bu durumun cinsel istismarı aklayan bir kalkan olarak kullanıldığını ortaya koydu.
Aralarında California’nın da bulunduğu bazı eyaletlerde evlilik için hiçbir mutlak asgari yaş sınırının bulunmaması, 10 ve 11 yaşındaki küçük kız çocuklarının dahi yetişkin erkeklerle nikah masasına oturtulabilmesine yasal zemin hazırlıyor. Sivil toplum kuruluşları, federal düzeyde bir yasak getirilmemesinin ardında aşırı muhafazakar dini grupların baskıları ve akılalmaz lobi faaliyetlerinin yattığını belirtiyor. ABD’de yaşayan Türk toplumu ve insan hakları savunucuları için bu yasal boşluklar, ülkenin adalet sistemindeki en çelişkili ve karanlık noktalardan biri olarak değerlendiriliyor.
İçindekiler
- Amerika’da Çocuk Evliliği Gerçeği: Yasal Boşluklar Nasıl Korunuyor?
- Kız Çocuklarının Kâbusu ve Çocuk Evliliği ile Suçun Örtbas Edilmesi
- 32 Eyalette Direnç: Çocuk Evliliği Neden Yasaklanamıyor?
- Hukuki Kafes: Evlendirilen Çocuklar Neden Boşanamıyor?
- Dünyaya Demokrasi Dersi Veren ABD’nin Kendi Sınavı
- Eyalet Meclislerinde Reform Çağrıları ve Çözüm Arayışı
Amerika’da Çocuk Evliliği Gerçeği: Yasal Boşluklar Nasıl Korunuyor?
Pek çok insan, Amerika gibi gelişmiş bir batı demokrasisinde reşit olmayan bireylerin evlendirilmesinin tamamen yasaklandığını zannediyor. Oysa eyalet yasalarındaki istisnalar, çocuk evliliği uygulamasının modern çağda bile varlığını sürdürmesine olanak tanıyor. ABD genelinde yalnızca 18 eyalet istisnasız olarak 18 yaş altındaki tüm evlilikleri kesin olarak yasaklarken, geri kalan 32 eyalette kapılar açık tutuluyor.
Amerika’daki anayasal haklar, eyalet yasaları ve adalet sistemine dair derinlemesine analizleri incelemek için Amerika hukuk ve adalet haberleri kategorimizi takip edebilirsiniz. Eyaletlerin çoğunda yasa koyucular, “ebeveyn rızası” veya “yargıç onayı” alındığı takdirde 16 ve 17 yaşındaki gençlerin, bazı eyaletlerde ise çok daha küçük çocukların evlendirilmesine onay veriyor.
Bu yasal istisnalar, aile baskısı altındaki savunmasız kız çocuklarının zorla evlendirilmesine karşı koruyucu bir kalkan oluşturmak yerine, istismarcıların yargılanmaktan kurtulmasını sağlayan bir kaçış rampasına dönüşüyor.
Kız Çocuklarının Kâbusu ve Çocuk Evliliği ile Suçun Örtbas Edilmesi
Nicholas Kristof’un köşesinde paylaştığı en sarsıcı hayat hikayelerinden biri Sherry Johnson’a ait. Florida’da henüz 11 yaşındayken kilise cemaatinden yetişkin bir erkeğin tecavüzüne uğrayan ve hamile kalan Johnson, ailesi ve kilise liderleri tarafından tecavüzcüsüyle evlenmeye zorlandı. Anne ve babasının imzasıyla resmi nikah kıyılan küçük kız, tecavüzcüsünün hapse girmesini engelleyen bir bürokratik aracın kurbanı oldu.
Konuyla ilgili yıllardır mücadele yürüten ve mağdurlara destek sağlayan Unchained at Last sivil toplum kuruluşu raporları, Johnson’ın yaşadıklarının münferit bir olay olmadığını belgeliyor. Kuruluşun resmi verilerine göre, 2000 ile 2018 yılları arasında Amerika Birleşik Devletleri’nde yaklaşık 300 bin çocuk resmi olarak evlendirildi.
Uzmanlar, yetişkin bir erkeğin reşit olmayan bir çocukla cinsel ilişkiye girmesinin yasalarda ağır cezalık bir tecavüz suçu sayıldığını, ancak aynı eylemin evlilik cüzdanı altına sokulduğunda devlet eliyle meşrulaştırıldığını ifade ediyor. Bu çelişki, yargı sisteminde organize bir istismar zincirinin sürmesine neden oluyor.
32 Eyalette Direnç: Çocuk Evliliği Neden Yasaklanamıyor?
Herkesin kolaylıkla üzerinde uzlaşabileceği düşünülen bu temel insan hakkı meselesi, eyalet meclislerinde akılalmaz bir siyasi dirençle karşılaşıyor. Birçok eyalette çocuk evliliği yasağı tasarıları, aşırı sağcı Hristiyan muhafazakar grupların ve gelenekçi lobilerin vetosuyla engelleniyor. Bu gruplar, evlilik yaşının 18 ile sınırlandırılmasının “ebeveynlerin çocukları üzerindeki haklarını kısıtlayacağını” ve “evlilik dışı doğumları artıracağını” öne sürüyor.
Skandalın bir diğer boyutu ise ilerici olarak bilinen bazı eyaletlerde dahi benzer engellerin çıkması. Örneğin California’da hiçbir asgari yaş sınırı bulunmazken, reform girişimleri gençlerin kendi hayatları üzerinde söz hakkı olması gerektiği gibi çarpık argümanlarla baltalandı. Benzer şekilde Illinois gibi eyaletlerde de sivil özgürlükler kisvesi altında yasağın sulandırıldığı dönemler yaşandı.
Kristof bu durumu köşesinde “tam bir akıl tutulması” olarak nitelendirerek, aşırı muhafazakarlar ile bazı liberal grupların çocukların hayatını karartan bir noktada gayriihtiyari birleştiğini sert bir dille eleştirdi.
Hukuki Kafes: Evlendirilen Çocuklar Neden Boşanamıyor?
Evlendirilen çocukların karşılaştığı en acımasız gerçek, girdikleri bu yasal cehennemden tek başlarına çıkamamaları oluyor. Amerikan hukuk sistemine göre 18 yaşın altındaki bireyler reşit sayılmadıkları için kendi adlarına boşanma davası açamıyor, bağımsız bir avukat tutamıyor ve sözleşme imzalayamıyor.
Dahası, evdeki şiddetten ve istismardan kaçmak isteyen küçük kızlar, reşit olmadıkları gerekçesiyle kadın sığınma evlerine kabul edilmiyor. Evi terk ettiklerinde ise polis tarafından ‘evden kaçan çocuk’ statüsünde yakalanarak yasal vasisi olan kocalarına veya onları zorla evlendiren ailelerine geri teslim ediliyorlar. Bu durum, çocuk evliliği tuzağına düşen mağdurlar için tam anlamıyla devlet eliyle kurulmuş bir hapishane işlevi görüyor.
Eğitim hayatları tamamen sonlanan, erken yaşta doğum yapmak zorunda kalan ve ekonomik özgürlükleri elinden alınan bu çocuklar, ömür boyu süren derin travmalar ve yoksulluk döngüsüyle baş başa kalıyor.
Dünyaya Demokrasi Dersi Veren ABD’nin Kendi Sınavı
Amerikan dış politikasının en belirgin unsurlarından biri, gelişmekte olan ülkelere yönelik insan hakları ve kadın hakları raporları yayımlamaktır. ABD Dışişleri Bakanlığı, hazırladığı küresel raporlarda Asya ve Afrika ülkelerindeki çocuk yaşta evlilikleri “insan hakları ihlali ve modern kölelik” olarak tanımlayarak bu ülkelere baskı uyguluyor.
Ancak Nicholas Kristof’un da dikkat çektiği gibi, kendi ülkesindeki 32 eyalette çocuk evliliği uygulamasını yasal güvence altında tutan bir yönetimin dünyaya ahlaki ders verme meşruiyeti kalmıyor. Washington’ın içerideki bu çifte standardı temizlemeden uluslararası arenada inandırıcı bir duruş sergileyemeyeceği açıkça görülüyor.
Aktivistler, ABD hükümetinin derhal federal bir çerçeve yasa çıkararak 50 eyaletin tamamında hiçbir istisna olmaksızın evlilik yaşını 18’e sabitlemesi gerektiğini savunuyor.
Eyalet Meclislerinde Reform Çağrıları ve Çözüm Arayışı
Tüm dirençlere rağmen son yıllarda yükselen kamuoyu tepkisi bazı eyaletlerde umut verici adımların atılmasını sağladı. Delaware ve New Jersey gibi eyaletlerin öncülük ettiği tam yasak dalgası, yakın dönemde 18 eyalete kadar genişledi. Ancak geride kalan 32 eyalette milyonlarca çocuk hâlâ potansiyel risk altında yaşamaya devam ediyor.
Sivil toplum örgütleri ve mağduriyet yaşayan cesur kadınlar, eyalet meclislerinin kapılarını aşındırarak yasa tasarılarının meclis gündemine alınması için baskı kuruyor. Adalet savunucuları, toplumun her kesiminin bu karanlık tabloya karşı ses çıkarması ve çocukların geleceğinin siyasi hesaplara kurban edilmemesi gerektiğinin altını çiziyor.
Netice itibarıyla Amerika Birleşik Devletleri, 21. yüzyılda kendi çocuklarını koruyamayan bir yasal mirası sırtında taşımaya devam ediyor. Nicholas Kristof’un New York Times’ta fitilini ateşlediği bu son tartışmanın, eyalet meclislerinde bekleyen yasa tasarılarını harekete geçirip geçirmeyeceği merakla izleniyor.
