ABD Gıda ve İlaç Dairesi, Çin’den Gelen Akciğer Kanseri İlacını Reddetti
ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), Çin’de geliştirilen ve küresel onkoloji çevrelerince yakından takip edilen yeni nesil akciğer kanseri ilacı ivonescimabın ABD pazarındaki onay başvurusunu reddetti. 15 Kasım 2026 tarihinde ilacın ABD haklarını elinde bulunduran Miami merkezli Summit Therapeutics tarafından duyurulan kararda, düzenleyici kurum mevcut klinik verilerin ilacın hastaların yaşam süresini anlamlı ölçüde uzattığını kanıtlamaya yetmediğini bildirdi.
Çinli biyoteknoloji şirketi Akeso Biopharma tarafından geliştirilen ve Çin’de Mayıs 2024’ten bu yana satışta olan ilaç, tümör büyümesini ve bağışıklık sistemi kaçışını aynı anda hedefleyen yapısıyla sektörde büyük beklenti yaratmıştı. Ancak FDA’nın gönderdiği Tam Yanıt Mektubu (CRL), Çin’deki biyoteknoloji çalışmalarının ABD standartlarını karşılama sürecinde karşılaştığı zorlukları yeniden gündeme taşıdı.
İçindekiler
FDA’nın Akciğer Kanseri İlacı Kararının Gerekçesi
Summit Therapeutics’in yayımladığı resmi basın açıklamasına göre FDA, Biyolojik Lisans Başvurusu’nun (BLA) mevcut haliyle onaylanamayacağını iletti. Başvuru, daha önce EGFR tirozin kinaz inhibitörü tedavisi almış ancak hastalığı ilerlemiş, lokal ileri evre veya metastatik küçük hücreli dışı akciğer kanseri hastalarında ivonescimabın kemoterapi ile birlikte kullanımını kapsıyordu.
Düzenleyici kurum, değerlendirmesinde iki temel ölçütten biri olan hastalıksız ilerleme süresindeki (PFS) iyileşmenin tek başına yeterli olmadığını vurguladı. FDA yetkilileri, istatistiksel olarak anlamlı bir genel sağkalım (OS) artışı sağlanmadan olumlu bir fayda-risk profilinin oluşmadığına ve etkinliğe dair kesin kanıtların ortaya konulamadığına hükmetti.
Summit Therapeutics Eş CEO’su ve Başkanı Dr. Maky Zanganeh, kararın tedavi seçenekleri tükenen hastalar ve aileleri adına üzücü olduğunu belirtti. Şirketin Yönetim Kurulu Başkanı Robert W. Duggan ise mevcut durumda bu hasta grubunda genel sağkalım artışı kanıtlamış başka bir FDA onaylı tedavi rejiminin bulunmadığına dikkat çekerek geliştirmeye devam edeceklerini söyledi.
HARMONi Klinik Çalışmasının Verileri Ne Gösterdi?
Onay başvurusunun temelini oluşturan Faz III HARMONi klinik çalışması, hem Asya hem de Kuzey Amerika ve Avrupa’daki hastaları kapsayan küresel bir araştırma olarak tasarlandı. MedPage Today tarafından paylaşılan klinik verilere göre, ivonescimab ve kemoterapi kombinasyonu, plasebo ve kemoterapi grubuna kıyasla hastalığın ilerlemesini durdurma süresini medyan 4,4 aydan 6,8 aya çıkardı.
Ancak ilacın hastaların toplam yaşam süresini ne kadar uzattığına bakılan genel sağkalım analizinde, ivonescimab grubunda medyan 16,8 aya karşılık plasebo grubunda 14 ay sonucu elde edildi. Aradaki sayısal farka rağmen p değerinin 0,057’de kalması, sonucun istatistiksel anlamlılık eşiğine ulaşmasını engelledi.
Şirket yetkilileri, Asya dışındaki merkezlerden alınan verilerin daha uzun süre takip edilmesiyle yapılan sonradan analizlerde tüm bölgelerde tutarlı bir sağkalım eğilimi görüldüğünü savundu. Ne var ki FDA, birincil analizde sağlanmayan bu veriyi onay için geçerli bir kanıt olarak kabul etmedi.
Summit Therapeutics ve Akeso Hisselerinde Sert Düşüş
FDA’nın ret kararının duyulmasıyla birlikte her iki şirketin borsadaki hisselerinde sert kayıplar yaşandı. BioPharma Dive verilerine göre, karar tarihi öncesinde Cuma günü yüzde 6 gerileyen Summit Therapeutics (SMMT) hisseleri, açıklamanın ardından Pazartesi günü yüzde 15 oranında daha değer kaybetti.
İlacın asıl geliştiricisi olan ve 2022 yılında ABD ile Avrupa haklarını Summit’e lisanslayan Akeso Biopharma’nın Hong Kong borsasında işlem gören hisseleri de Pazartesi günü yüzde 22 oranında düştü. Wall Street analistleri, kararın hayal kırıklığı yarattığını ancak FDA’nın daha önce işaret ettiği yüksek sağkalım çıtasıyla uyumlu olduğunu değerlendirdi.
Çin Menşeli Akciğer Kanseri Tedavilerinde Yeni Dönem
PD-1 ve VEGF proteinlerini tek bir molekülde hedefleyen ilk bispesifik antikor olma özelliği taşıyan ivonescimab, Çin’in küresel ilaç geliştirme yarışındaki yükselişinin sembollerinden biri olarak görülüyordu. İlaç, 2024 yılında Çin’de yürütülen bir çalışmada dünyanın en çok satan akciğer kanseri immünoterapilerinden Merck üretimi Keytruda’dan daha iyi sonuçlar vermesiyle tüm dikkatleri üzerine çekmişti.
Buna karşın Batılı düzenleyici kurumlar ve bağımsız araştırmacılar, yalnızca Çin’de yürütülen klinik çalışmaların tasarım farklılıkları nedeniyle küresel hasta gruplarında aynı etkiyi göstermeyebileceği uyarısında bulunuyordu. ABD sağlık ve biyoteknoloji haberleri kapsamında yakından izlenen bu süreçte uzmanlar, HARMONi çalışmasında Asyalı hastalardaki etkinin Kuzey Amerika ve Avrupa alt grubuna kıyasla daha belirgin olmasının FDA’nın temkinli duruşunu pekiştirdiğini ifade ediyor.
Devam Eden Küresel Klinik Araştırmalar
Bu ret kararına rağmen ivonescimabın ABD onay şansı tamamen sona ermiş değil. Summit ve Akeso, halihazırda ilk basamak metastatik akciğer kanseri tedavisinde ilacı doğrudan Keytruda ile karşılaştıran küresel HARMONi-3 ve yüksek PD-L1 düzeyine sahip hastalara odaklanan HARMONi-7 Faz III çalışmalarını sürdürüyor.
Analistler, yıl sonuna doğru açıklanması beklenen HARMONi-3 verilerinin şirket için çok daha belirleyici bir sınav olacağını vurguluyor. İlaç ayrıca kolorektal kanser, mesane kanseri ve böbrek hücreli karsinom gibi farklı tümör türlerinde de AstraZeneca ve GSK gibi küresel ilaç devleriyle iş birliği içinde test edilmeye devam ediyor.
