📍 Chicago, IL, ABD • Canlı Yayın
🇺🇸 ABD'de Yaşayan Türklerin Bağımsız Haber Portalı
AMERİKA'DAN HABERİNİZ OLSUN

Merck ve Moderna’nın mRNA Kanser Aşısı Faz 3 Deneylerinde Yüzde 42 Başarı Sağladı

Sağlık & Yaşam

ABD merkezli ilaç üreticileri Merck ve Moderna tarafından geliştirilen mRNA kanser aşısı, ileri evre cilt kanseri (melanom) hastalarında yürütülen üçüncü faz klinik çalışmalarda hastalığın tekrarlama veya ölüm riskini yüzde 42 oranında düşürdü. Bilim insanları, her hastanın kendi tümör mutasyonlarına göre özel olarak tasarlanan bu immünoterapi yaklaşımının melanomun ötesinde glioblastoma, pankreas ve akciğer kanseri gibi tedavisi güç tümörlerde de yeni bir dönem başlatabileceğini belirtiyor.

mRNA Kanser Aşısı Faz 3 Sonuçlarında Neler Ortaya Çıktı?

Avrupa Tıbbi Onkoloji Derneği (ESMO) 2026 Kongresi kapsamında paylaşılan ve The New England Journal of Medicine dergisinde yayımlanmak üzere kabul edilen INTerpath-001 Faz 3 klinik araştırması, cerrahi müdahaleyle tümörü temizlenmiş evre IIB ile evre IV arasındaki 1.137 yüksek riskli melanom hastasını kapsadı. Araştırmada, Merck’ün standart immünoterapi ilacı Keytruda (pembrolizumab) ile birlikte kişiye özel üretilen mRNA kanser aşısı (intismeran autogene) alan hastalar, yalnızca Keytruda alan kontrol grubuyla karşılaştırıldı.

Ortalama 24,6 aylık klinik takip süresinin sonunda, kombine tedavi gören hastalarda kanserin nüksetmesi veya ölüm riskinin tek başına standart tedavi alanlara kıyasla yüzde 42 daha düşük olduğu saptandı. Aynı dönemde tümörün akciğer, karaciğer veya beyin gibi uzak organlara sıçrama (uzak metastaz) ya da ölüm riski de yüzde 38 oranında geriledi.

İki yıllık takip verilerine göre, aşı ve immünoterapi kombinasyonunu alan hastaların yüzde 82,2’si kansersiz yaşamını sürdürürken, yalnızca Keytruda alan grupta bu oran yüzde 70 seviyesinde kaldı. Özellikle yaklaşık altı ay süren dokuz dozluk aşılama takvimi tamamlandıktan sonra yapılan duyarlılık analizlerinde, nüks veya ölüm riskindeki azalmanın yüzde 58’e, uzak metastaz riskindeki düşüşün ise yüzde 50’ye ulaştığı kaydedildi.

Laboratuvarda hazırlanan mRNA kanser aşısı ve klinik araştırma süreci
Bilim insanları, hastanın tümör dokusundaki genetik mutasyonları analiz ederek bağışıklık sistemini eğiten kişiselleştirilmiş aşılar geliştiriyor.

Kişiye Özel Neoantijen Teknolojisi Nasıl Çalışıyor?

Geleneksel koruyucu aşılar sağlıklı bireyleri enfeksiyonlardan korumayı hedeflerken, onkoloji alanında geliştirilen terapötik aşılar mevcut kanser hücrelerini tanıyıp yok etmek üzere hastanın bağışıklık sistemini eğitiyor. Kanser hücreleri hızla çoğalırken sağlıklı hücrelerde bulunmayan onlarca farklı genetik mutasyon biriktiriyor ve aynı tümör içinde dahi farklı mutasyon profilleri taşıyan hücre grupları oluşabiliyor.

Bu biyolojik çeşitliliği aşmak amacıyla tasarlanan intismeran autogene adlı tedavi, ameliyatla çıkarılan tümör dokusunun ve hastanın sağlıklı DNA’sının dizilenmesiyle üretiliyor. Algoritmalar, hastanın kanserine özgü olan ve bağışıklık tepkisini en güçlü şekilde tetikleyebilecek 34 farklı mutasyonlu proteini (neoantijeni) belirleyerek bunları tek bir sentetik mesajcı RNA dizisinde kodluyor.

Hastaya üç haftada bir toplam dokuz doza kadar uygulanan mRNA kanser aşısı, vücuda girdiğinde bağışıklık sisteminin T hücrelerine bu 34 spesifik neoantijeni hedef olarak tanıtıyor. Eş zamanlı olarak altı haftada bir verilen Keytruda ise tümör hücrelerinin bağışıklık sisteminden saklanmak için kullandığı PD-1 fren mekanizmasını devre dışı bırakarak, eğitilmiş T hücrelerinin kalıntı kanser hücrelerini doğrudan imha etmesini sağlıyor.

Melanoma Institute Australia Tıbbi Direktörü ve araştırmanın başyazarı Profesör Georgina Long, on yıllardır kanser tedavisinin tümörün vücutta başladığı organa göre belirlendiğini vurguluyor. Long, elde edilen Faz 3 sonuçlarının erken evre cerrahi sonrası tedavide hastanın kendi tümör imzasına odaklanan bireyselleştirilmiş bir standart oluşturduğunu ifade ediyor.

Glioblastoma ve Pankreas İçin mRNA Kanser Aşısı Araştırmaları

Klinik başarının ardından tıp dünyasının gözü, cilt kanserinin ötesindeki diğer agresif tümör türlerine çevrildi. Merck ve Moderna resmi klinik araştırma verilerine göre, halihazırda küçük hücreli dışı akciğer kanseri için üç ayrı Faz 3 çalışması dahil olmak üzere böbrek, mesane ve mide kanserlerini kapsayan toplam dokuz adet Faz 2 ve Faz 3 denemesi yürütülüyor.

Bununla birlikte ABD’deki üniversite hastaneleri ve biyoteknoloji merkezleri; ölüm oranı yüksek olan pankreas duktal adenokarsinomu ve beyin tümörlerinin en agresif türü olan glioblastoma için de kapsamlı aşı çalışmaları gerçekleştiriyor. Melanom hücreleri güneş ışınlarının etkisiyle çok sayıda mutasyon barındırdığı için bağışıklık sisteminin hedefleri tanıması daha kolay olurken, glioblastoma ve pankreas tümörleri daha az mutasyon içeriyor ve bağışıklık hücrelerinin sızmasını engelleyen yoğun bir mikroçevre oluşturuyor.

Araştırmacılar bu engeli aşmak için pankreas kanserinde Faz 1 aşamasında olan adjuvan mRNA formülasyonlarını ve beyin tümörlerinde kan-beyin bariyerini aşabilen özel lipit nanopartikül taşıyıcılarını test ediyor. Ayrıca sağlıklı bireylerde kanser henüz gelişmeden önce tümörlerde sık görülen ortak proteinleri tanıtarak hastalığı önlemeyi amaçlayan koruyucu aşı projeleri de erken aşama laboratuvar çalışmalarında inceleniyor.

FDA Onay Süreci ve Tedavi Maliyetleri Ne Durumda?

ABD’de yalnızca 2026 yılı içinde yaklaşık 112 bin yeni melanom vakasının teşhis edilmesi ve 8 bin 500’den fazla hastanın bu hastalık nedeniyle hayatını kaybetmesi bekleniyor. Cerrahi müdahale sonrasında ilk iki yıl içinde hastaların önemli bir kısmında nüks görülmesi, yeni tedavinin klinik önemini artırıyor. ABD sağlık sistemindeki güncel gelişmeleri ve onay süreçlerini ABD sağlık haberleri kategorimiz üzerinden düzenli olarak takip edebilirsiniz.

Moderna Üst Yöneticisi Stéphane Bancel, Faz 3 verilerinin tamamlanmasıyla birlikte ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) başta olmak üzere küresel düzenleyici kurumlarla resmi onay görüşmelerine başladıklarını ve tedaviyi 2027 yılı içinde kullanıma sunmayı hedeflediklerini açıkladı. Klinik çalışmada kombinasyon tedavisinin güvenlik profili önceki aşamalarla uyumlu çıkarken, en sık görülen yan etkiler yüzde 52,2 ile geçici ateş, yüzde 51 ile enjeksiyon bölgesinde ağrı ve yüzde 38,5 ile yorgunluk olarak raporlandı.

Öte yandan sağlık ekonomistleri ve onkoloji uzmanları, her hasta için sıfırdan biyopsi analizi ve özel üretim gerektiren bu teknolojinin maliyet ve erişilebilirlik boyutuna dikkat çekiyor. ABD’de yeni nesil onkoloji ilaçlarının yıllık tedavi maliyetlerinin 400 bin dolar seviyesine ulaşabildiği belirtilirken, kişiye özel üretim sürecinin hızlandırılması ve sigorta kapsamına alınması, önümüzdeki dönemde geliştirilen mRNA kanser aşısı uygulamalarının yaygınlaşmasında belirleyici faktör olacak.