Federal Mahkeme Onlarca Afgan Sığınmacının Sınır Dışı Edilmesini Geçici Olarak Durdurdu
Amerika Birleşik Devletleri’nde federal mahkeme, sınır dışı edilme tehdidiyle karşı karşıya bulunan Afgan göçmenler için yürütmeyi durdurma kararı aldı. The New York Times muhabirleri Pranav Baskar, Hamed Aleaziz, Mattathias Schwartz ve Elian Peltier tarafından aktarılan bilgilere göre federal yargıç, onlarca sığınmacının Pakistan üzerinden Kabil yönetimine teslim edilmesini öngören sınır dışı operasyonunu geçici olarak askıya aldı.
Amerika genelinde göçmen hakları savunucuları ve sivil toplum kuruluşları tarafından yakından takip edilen yargı kararı, sığınmacıların Afganistan’da maruz kalabileceği insan hakları ihlallerini yeniden tartışmaya açtı. Hukukçular, Amerikan hükümetinin üçüncü ülkeler üzerinden yürütmeyi planladığı sınır dışı mekanizmasının uluslararası iltica hukukuna aykırı olduğunu savunuyor.
İçindekiler
Afgan Göçmenler İçin Federal Mahkeme Kararı
New York Güney Bölge Federal Mahkemesi Yargıcı Valerie Caproni, sınır dışı edilmesi planlanan Afgan göçmenler hakkında geçici bir durdurma emri yayımladı. Yargıç Caproni tarafından verilen tedbir kararı uyarınca, hükümetin hafta sonuna kadar hiçbir Afgan vatandaşını sınır dışı uçuşuna dahil etmesine izin verilmeyecek.
Karar, Louisiana eyaletindeki Alexandria kentinden kalkması planlanan özel charter uçuşunu doğrudan durdurmuş oldu. İltica başvuruları reddedilen ya da idari denetim altında tutulan kişilerin avukatları, müvekkillerinin can güvenliğinin bulunmadığını belirterek mahkemeye acil müdahale başvurusunda bulunmuştu.
Yargıç Caproni karar gerekçesinde güvenlik koşullarına dair ayrıntılı bir yorum yapmaktan kaçınsa da avukatların sunduğu delilleri incelemek üzere federal hükümete ek süre tanıdı. Bu duraklama, sığınmacıların hukuki temsilcilerine bireysel koruma taleplerini mahkemeye sunmaları için hayati bir zaman kazandırdı.
Amerikan göçmenlik yasaları, geri gönderildikleri ülkelerde işkence, zulüm veya ölüm tehlikesiyle karşılaşma ihtimali yüksek olan bireylerin sınır dışı edilmesini açıkça yasaklıyor. Avukatlar, federal yönetimin bu emredici hükümleri göz ardı ederek toplu sınır dışı uygulamasına giriştiğini ifade ediyor.
Taliban Tehdidi ve Risk Altındaki Gruplar
Sınır dışı edilmek üzere alıkonulan 150’den fazla kişinin kimlik profili, vakanın insani boyutunu daha da vahim bir noktaya taşıyor. Dosyada yer alan kayıtlara göre listede kadın bir radyo gazetecisi, eşcinsel bir birey ve geçmişte Amerikan ordusuna saha desteği sağlayan personelin yakınları bulunuyor.
Hristiyan olduğunu beyan eden kadın gazetecinin avukatları, müvekkillerinin hem dini inancı hem de bağımsız medya geçmişi nedeniyle Taliban tarafından doğrudan hedef alınacağını belirtiyor. Geçmiş yıllarda aynı radyo istasyonunda çalışan iki meslektaşının silahlı saldırıda hayatını kaybettiği mahkeme kayıtlarına yansıdı.
Öte yandan Afganistan’daki mevcut rejim altında eşcinselliğin ölümle cezalandırılan bir suç olması, sınır dışı listesindeki bireyler için geri dönüşü olmayan bir tehdit anlamına geliyor. Federal mahkemeye yapılan savunmalarda, bu kişilerin ülkelerine gönderilmesinin uluslararası teamüllere göre doğrudan bir yaşam hakkı ihlali sayılacağı vurgulandı.
Gelişmeleri ve resmi mahkeme kayıtlarını derleyen federal mahkeme dava dosyası ve raporu, bireylerin kendi ülkelerinde karşılaşacakları ölümcül riskleri ayrıntılarıyla belgeliyor. Yayınlanan belgeler, göçmenlik mahkemelerindeki usul eksikliklerini de ortaya koyuyor.
Afgan Göçmenler ve Üçüncü Ülke Rotası
Hükümetin sınır dışı planına göre Afgan göçmenler ilk olarak Pakistan’a uçurulacak, ardından kara yoluyla Kabil yönetimine teslim edilecekti. Amerikan makamları bu yöntemi doğrudan sınır dışı değil, transit geçiş olarak tanımlayarak yasal engelleri aşmaya çalıştı.
Ancak hukuk uzmanları, Pakistan ile Afganistan arasındaki sınır gerilimlerinin ve silahlı çatışmaların devam ettiği bir dönemde böylesi bir transferin son derece riskli olduğunu kaydediyor. İslamabad yönetiminin geçtiğimiz yıldan bu yana milyonlarca sığınmacıyı zorla geri gönderdiği hatırlatılıyor.
Amerikan İç Güvenlik Bakanlığı’nın kendi yönetmelikleri, üçüncü bir ülkeye sınır dışı işlemi yapılabilmesi için o ülkeden işkence yapılmayacağına dair inandırıcı diplomatik güvenceler alınmasını şart koşuyor. Dava açan hukukçular, dosyada Pakistan makamlarından alınmış böyle bir resmi taahhüdün bulunmadığını savunuyor.
Sığınmacı hakları savunucuları, federal yönetimin uyguladığı bu yöntemin tehlikeli bir emsal teşkil edebileceği uyarısında bulunuyor. Pakistan rotasının başarılı olması halinde, Katar ve diğer ara istasyonlarda bekletilen binlerce sığınmacının da benzer bir akıbete uğrayabileceği dile getiriliyor.
Kongre Üyelerinden Beyaz Saray’a Ortak Mektup
Yargının müdahalesinden hemen önce Amerikan Kongresi’nde görev yapan 66 Demokrat parlamenter, Dışişleri Bakanlığı ve İç Güvenlik Bakanlığı’na hitaben ortak bir mektup kaleme aldı. Parlamenterler, planlanan sınır dışı uçuşunun derhal ve kalıcı biçimde iptal edilmesini talep etti.
Kongre üyeleri, sınır dışı listesinde yer alan Afgan göçmenler arasında ABD ordusuna yardım etmiş kişilerin yakınlarının da bulunduğunu hatırlattı. Mektupta, “İnsanları dünyanın en tehlikeli coğrafyalarından birine ve Taliban’ın intikam tehdidine terk etmek fiilen bir idam fermanı imzalamaktır” ifadelerine yer verildi.
Temsilciler Meclisi üyeleri, Amerika Birleşik Devletleri’nin müttefiklerine ve demokrasi ideallerine sığınan insanlara karşı ahlaki bir sorumluluk taşıdığını savundu. Parlamenterler, idarenin mahkeme kararlarına saygı duyarak insan hakları yükümlülüklerine bağlı kalması gerektiğini vurguladı.
Federal kurumlar ise basına yaptıkları açıklamalarda devam eden sınır dışı operasyonları ve uçuş takvimleri hakkında yorum yapmaktan kaçındı. Bakanlık yetkilileri, yasal süreçlerini tüketen yabancı uyrukluların ülkelerine gönderilmesinin kanuni bir zorunluluk olduğunu iddia etmeyi sürdürüyor.
Afgan Göçmenler İçin Hukuki Süreç ve Gelecek
Federal yargıcın verdiği geçici durdurma kararının sona ermesinin ardından davanın esasına ilişkin yeni bir duruşma yapılması bekleniyor. Mahkemenin, İç Güvenlik Bakanlığı’ndan şahısların güvenliğine ilişkin somut kanıtlar ve uluslararası sözleşmelere uygunluk belgeleri talep edeceği öngörülüyor.
Amerika Birleşik Devletleri genelindeki sığınma politikalarını ve güncel göçmenlik düzenlemelerini yakından takip eden okuyucularımız, sitemizin göçmenlik haberleri kategorisi üzerinden konuya dair en güncel gelişmelere ve uzman değerlendirmelerine ulaşabilirler.
Uluslararası insan hakları örgütleri, Afgan göçmenler hakkındaki bu geçici yargı kararının kalıcı bir koruma kalkanına dönüştürülmesi gerektiğini savunuyor. Önümüzdeki günlerde Washington ve New York hattındaki mahkeme koridorlarında verilecek kararlar, Amerikan sığınma hukukunun geleceğini belirleyecek.
