📍 Chicago, IL, ABD • Canlı Yayın
🇺🇸 ABD'de Yaşayan Türklerin Bağımsız Haber Portalı
AMERİKA'DAN HABERİNİZ OLSUN

Milyarlarca Ağaç Öldü: Amerikan Ormanlarında Sessiz Salgın Büyüyor

ABD Gündemi

Amerikan Ormanları, küresel ticaretle ülkeye giren böcek ve mikropların yol açtığı, birbiriyle örtüşen salgınlarla sessiz bir mücadele veriyor. The New York Times’ta yayımlanan habere göre bu istilacılar şimdiye kadar milyarlarca ağacı öldürdü, çok daha fazlası ise tehdit altında. Bazı bölgelerde ormanlar, çalı ve sarmaşıkların kapladığı çorak alanlara dönüşüyor.

Catrin Einhorn imzalı haber, etkilerin ormanların çok ötesine uzandığını gösteriyor. Ağaçlar suyu süzüyor, toprağı sabitliyor, havayı temizliyor ve karbondioksiti depolayarak iklim değişikliğiyle mücadeleye katkı sağlıyor. Amerikan Ormanları’ndaki kayıplar bu nedenle yalnızca doğa için değil, insan yaşamı için de önem taşıyor.

Amerikan Ormanları'nda salgın nedeniyle ölen ağaçlar
Kuzeydoğu ABD’de istilacı böcek ve mikroplar, birçok ağaç türünü aynı anda tehdit ediyor.

Amerikan Ormanları Hangi Salgınlarla Karşı Karşıya?

Uzmanlara göre istilacı böcek ve mikroplar çok sayıda ağaç türünü aynı anda hedef alıyor. Giriş kapısı ise küresel ticaret: canlı bitkiler ile ahşap palet, sandık ve diğer ambalajlarla taşınan sayısız ürün.

Güney Afrika’daki Pretoria Üniversitesi’nden orman patoloğu Bernard Slippers, böcek ve mikropların dünyada çok hızlı biçimde taşındığını söylüyor. Slippers’a göre bu durum fiilen büyük bir deneye dönüşmüş durumda.

Kuzeydoğu ABD ise sorunun merkez üssü olarak öne çıkıyor. Bilim insanları bunu hem ithalat hacmine hem de bölgedeki zengin ağaç çeşitliliğine bağlıyor. Amerikan ormanları bu nedenle en çok doğu kesiminde zarar görüyor.

Küçük Böcekler Dev Ağaçları Nasıl Devirdi?

Son yıllardaki en ağır hasarlardan birinin sorumlusu, parlak yeşil renkli ve mücevher gibi parıldayan zümrüt dişbudak kurdu. Böceğin ABD’ye tam olarak ne zaman girdiği bilinmiyor. Ancak 2002’de Detroit çevresinde dişbudak ağaçlarında ciddi bir sorun olduğu fark edildi.

Yaklaşık yirmi yıl içinde Kuzey Amerika’daki en yaygın altı dişbudak türünün tamamı nesli tehlike altında veya kritik tehlike altında olarak sınıflandırıldı. Dişbudaklar kentlerde yaygın olduğu için yerel yönetimler bu ağaçları kesmek için milyarlarca dolar harcadı.

Hemlock ağaçlarının hikâyesi de benzer. Hemlock yünlü yaprak biti adlı küçük böcek 1951’de Virginia’da tespit edildi ve büyük olasılıkla Japonya’dan gelen bitkilerle ülkeye girdi. New York’taki Mohonk Koruma Alanı’nda bir araştırma sahasında 2023’te ölüm oranı yaklaşık yüzde 80 olarak ölçüldü.

Kayın ağaçları ise 2012’de Ohio’da ortaya çıkan yeni bir salgınla karşı karşıya. Japonya kökenli mikroskobik bir solucan yaprakları hasta ediyor. Kayınlar zaten böcek aracılığıyla yayılan kayın kabuğu hastalığından zarar görüyordu.

Geçmişte de benzer kayıplar yaşandı. Amerikan kestanesi, bir mantar yüzünden 1950 civarından beri işlevsel olarak yok sayılıyor. Hollanda karaağaç hastalığı ise 1980’e gelindiğinde karaağaçları büyük oranda ortadan kaldırdı. Onların yerini alan dişbudaklar şimdi ölüyor.

Kargo Gemileriyle Gelen Gizli Yolcular

Bir böceğin yeni bir ülkede tutunabilmesi için iklimin ihtiyaçlarını karşılaması gerekiyor. Kuzeydoğu Asya’nın büyük bölümü, ABD’nin kuzeydoğusuyla uyumlu bir iklime sahip. İstilalar iki yönde de yaşanıyor: Kuzey Amerika kökenli çam nematodu şimdi Doğu Asya ve Avrupa’yı vuruyor.

Orman Servisi bilim insanı Juliann Aukema’nın da katkı verdiği bir araştırma, yıkıcı zararlıların sayısının 1990’dan bu yana arttığını gösteriyor. Bu artış küresel ticaretin hızlanmasıyla aynı döneme denk geliyor.

Maliyet de büyük. 2011’de araştırmacılar, kabuk ve odun delici böceklerin ABD’deki yerel yönetimlere ağaç kesimi, yenileme ve tedavi için yılda yaklaşık 1,7 milyar dolara mal olacağını tahmin etti.

2002’de ülkeler, ham ahşaptan yapılan ambalajların ısıyla veya ilaçlamayla işlenmesini ve damgalanmasını zorunlu kılan küresel bir standartta anlaştı. Sonraki bir çalışma, istila oranlarının bu anlaşmanın ardından yaklaşık üçte bir ile yarı yarıya düştüğünü buldu. Ancak bilim insanlarına göre uyum tutarsız.

Michigan Eyalet Üniversitesi’nden Deborah McCullough, istila taşıyan malzemenin hâlâ ülkeye girdiğini söylüyor. Tarım Bakanlığı yetkilisi Dudley Hoskins ise sıfır riskli bir senaryonun asla olmayacağını belirtiyor. Hoskins, endişe verici sevkiyatların neredeyse her gün engellendiğini ifade ediyor.

Amerikan Ormanları Nasıl Kurtarılabilir?

Tek tek ağaçları korumak için böcek ilacı enjekte edilebiliyor veya köklerin çevresindeki toprağa uygulanabiliyor. Yöntem etkili, ancak bir ağaç birkaç yılda bir yaklaşık 150 dolara mal olabiliyor. Bu nedenle mülk sahipleri çoğunlukla sevdikleri az sayıda ağacı tedavi ediyor. Ormanların tamamını korumak ise pratik değil.

Bilim insanları daha sürdürülebilir çözümler arıyor. Cornell Üniversitesi’nin New York Eyaleti Hemlock Girişimi’nde çalışan Nicholas Dietschler, hemlock yünlü yaprak bitini avlayan küçük sinekleri ormana saldı. Cornell son yıllarda yüz binlerce sinek ve böcek bıraktı. Yabancı bir türle başka bir yabancı türe karşı mücadele etmenin riskleri bilim insanlarınca kabul ediliyor.

Asya kökenli dört iğnesiz yaban arısı türü zümrüt dişbudak kurduyla savaşmak için görevlendirildi. İthal edilen bir mantar ise meşe gibi sert odunlu ağaçların yapraklarını yiyen çingene güvesini bastırmaya yardımcı oldu.

Bazı araştırmacılar ıslaha odaklanıyor. Orman Servisi’nden ekolog Kathleen Knight, 2006’da Ohio’da dişbudak ormanlarını izlerken yüzlerce ölü ağacın arasında sağlıklı görünen bir ağaç buldu. “Oyalanan ağaçlar” adı verilen bu örneklerle yapılan deneylerde larvaların önemli bir kısmı öldü. Bu ağaçların yavruları da dirençli çıktı.

Orman Servisi’nden Jennifer Koch, doğada bu ağaçların birbirinden çok uzakta kaldığını ve polenlerinin buluşmasının zor olduğunu söylüyor. Bu yüzden bilim insanları üremeye insan eliyle yardım ediyor.

Bilim İnsanları Geleceği Nasıl Görüyor?

Kuzeydoğudaki ormanların geleceği sorulduğunda bilim insanları net bir yanıt vermekte zorlanıyor. Ekosistemler çok sayıda değişkenden oluşuyor ve iklim değişikliği tahmini daha da güçleştiriyor. Cornell Üniversitesi’nden ekolog Anurag Agrawal, doğu ormanlarının önümüzdeki on yıllarda oldukça farklı görünebileceğini söylüyor.

Konunun kentlere de dokunan bir yanı var. Catskill Dağları’ndaki Neversink Rezervuarı, New York şehrinin suyunun yaklaşık yüzde 90’ını sağlayan altı rezervuardan biri. Bölgede hemlock, dişbudak ve kayın ağaçlarını etkileyen salgınlar açıkça görülüyor.

Muhabir Catrin Einhorn, hiçbir uzmanın tüm ağaçların yok olacağını düşünmediğini aktardı. Bazı bilim insanları ise Kuzeydoğu ormanlarında gelecekte daha az tür bulunabileceğini söylüyor. Daha fazla çevre haberi için çevre haberleri sayfamıza göz atabilirsiniz.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir