ABD ve Türkiye’den Çifte Emeklilik: Prim Birleştirme Rehberi
ABD ve Türkiye arasında çifte emeklilik hakkı, Amerika Birleşik Devletleri’nde çalışan ve geçmişte Türkiye’de SGK ya da Bağ-Kur primi bulunan yüz binlerce Türk vatandaşının en çok araştırdığı konular arasında yer alıyor. İki ülke arasında yürürlükte bulunan ikili sosyal güvenlik sözleşmesi, çalışma sürelerinin birbirine eklenerek emeklilik aylığı bağlanmasını mümkün kılıyor. Resmî çerçeveyi düzenleyen ABD Sosyal Güvenlik İdaresi (SSA) ve Türkiye Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), prim günleri tek bir ülkede emekli olmaya yetmeyen sigortalılar için prim birleştirme şartlarını netleştirdi.
ABD-Türkiye Sosyal Güvenlik Sözleşmesi Nasıl Çalışıyor?
Sözleşmenin temel amacı, bir ülkeden diğerine göç eden çalışanların sosyal güvenlik haklarının kaybolmasını önlemektir (Totalization Agreement). ABD sisteminde bir çalışanın emekli aylığına hak kazanabilmesi için en az 40 kredi (yaklaşık 10 yıllık çalışma) toplaması gerekirken, Türkiye’de bu süre sigorta başlangıç tarihine göre 5.000 ila 7.200 gün arasında değişmektedir.
İki ülkedeki primlerin birleştirilmesinde uygulanan ana kurallar şunlardır:
- Kredi Açığını Kapatma: Amerika’da 40 krediyi tamamlayamayan bir çalışan (örneğin 25 kredisi olan biri), Türkiye’deki çalışma günlerini ABD sistemine aktararak eksik süresini tamamlayabilmekte ve orantılı (pro-rata) ABD emekli maaşı alabilmektedir.
- Aynı Anda Çift Maaş İmkanı: İki ülkede de gerekli yasal prim günlerini ve yaş haddini bağımsız olarak doldurmuş olan vatandaşlar, hiçbir kesintiye uğramadan hem SGK’dan hem de SSA’den iki ayrı emekli maaşı alma hakkına sahiptir.
- Çakışan Sürelerin Durumu: Aynı takvim yılı içerisinde hem Türkiye’de hem de ABD’de ödenen primler mükerrer sayılamaz; çakışan dönemlerde yalnızca fiilen bulunulan ülkenin primleri geçerli kabul edilir.
Kimler Kısmi (Kısmî) Aylık Alabilir?
Prim birleştirme işlemi sonucunda bağlanan aylıklar “tam aylık” değil, her iki ülkedeki hizmet sürelerinin birbirine oranlanmasıyla hesaplanan “kısmî aylık”tır. Örneğin, ABD’deki çalışma süresi toplam emeklilik süresinin yüzde 40’ını oluşturan bir sigortalıya, ABD Sosyal Güvenlik İdaresi tam maaşın yüzde 40’ı oranında aylık bağlar; geri kalan kısım ise Türkiye şartlarına göre SGK tarafından ödenir.
Başvuru Sürecinde İzlenmesi Gereken Adımlar
ABD’de ikamet eden Türk vatandaşlarının Türkiye’ye gitmelerine gerek kalmadan işlemleri başlatmaları mümkündür. Süreç şu resmi adımlarla yürütülmektedir:
- Yerel SSA (Social Security Administration) ofisinden veya Türkiye’deki SGK Yurt Dışı Hizmetler Daire Başkanlığı’ndan iki dilli sözleşme başvuru formu (Form TR/USA) temin edilir.
- Türkiye’deki hizmet dökümü (e-Devlet SGK Tescil ve Hizmet Dökümü belgesi) ve ABD Social Security çalışma geçmişi (Social Security Statement) dosyalanır.
- İkamet edilen ülkedeki kuruma teslim edilen dosya, kurumlar arası resmî diplomatik posta yoluyla karşı ülkeye iletilerek hizmet birleştirmesi onaylanır.
Türkiye’ye Kesin Dönüş Yapanlar ABD Emekli Maaşını Alabilir mi?
En sık merak edilen sorulardan biri de ABD’den kazanılan sosyal güvenlik haklarının Türkiye’ye transferidir. ABD vatandaşı olanlar veya Green Card hakkını belirli şartlarla koruyanlar, Türkiye’ye yerleşseler dahi ABD emekli maaşlarını doğrudan Türkiye’deki bir banka hesabına dolar cinsinden veya uluslararası doğrudan mevduat (Direct Deposit) yoluyla yasal kesinti olmaksızın almaya devam edebilmektedir.
